เขตอำนาจศาลและการจำหน่ายสินค้าละเมิดลิขสิทธิ์ทางออนไลน์: ประเด็นสำคัญจากคำสั่งศาลฎีกาที่ 30212/2025

พาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ได้ปฏิวัติตลาดโลก แต่ในขณะเดียวกันก็นำมาซึ่งความซับซ้อนทางกฎหมายอย่างมาก โดยเฉพาะในด้านการคุ้มครองทรัพย์สินทางอุตสาหกรรม เมื่อเกิดการจำหน่ายสินค้าละเมิดลิขสิทธิ์บนเว็บไซต์ หนึ่งในประเด็นเบื้องต้นที่มีการถกเถียงกันมากที่สุดคือการระบุว่าศาลใดมีเขตอำนาจเหนือคดีในการตัดสินข้อพิพาท ศาลฎีกาอิตาลี (Corte di Cassazione) ได้มีคำสั่งที่ 30212 ลงวันที่ 16 พฤศจิกายน 2025 เพื่อสร้างความชัดเจนในประเด็นที่ละเอียดอ่อนนี้ โดยได้ยกคำร้องและกำหนดหลักเกณฑ์ที่ชัดเจนซึ่งก้าวข้ามเกณฑ์เรื่องสถานที่ส่งมอบสินค้าทางกายภาพเพียงอย่างเดียว

คดีและกฎหมายที่เกี่ยวข้อง

ข้อพิพาทระหว่าง M. B. และ P. D. L. มีต้นกำเนิดมาจากการโต้แย้งเรื่องการละเมิดลิขสิทธิ์และการแข่งขันที่ไม่เป็นธรรมผ่านช่องทางดิจิทัล หัวใจสำคัญของการอภิปรายคือการบังคับใช้มาตรา 120 วรรค 6 แห่งประมวลกฎหมายทรัพย์สินทางอุตสาหกรรม (d.lgs. 30/2005) ประกอบกับมาตรา 20 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง และมาตรา 2598 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งว่าด้วยการแข่งขันที่ไม่เป็นธรรม การกำหนด forum commissi delicti (สถานที่ที่เกิดการกระทำความผิด) ถือเป็นจุดศูนย์กลางของคำวินิจฉัยนี้

หลักกฎหมายจากศาลฎีกา

เพื่อให้เข้าใจถึงขอบเขตของคำวินิจฉัยนี้อย่างถ่องแท้ จำเป็นต้องวิเคราะห์หลักกฎหมายที่ศาลฎีกาได้วางไว้ในคำสั่งที่ 30212/2025 ดังนี้:

ในกรณีการจำหน่ายสินค้าละเมิดลิขสิทธิ์ผ่านเว็บไซต์ เพื่อวัตถุประสงค์ในการระบุศาลที่มีเขตอำนาจเหนือคดี สถานที่ที่เกิดการกระทำความผิดตามมาตรา 120 วรรค 6 แห่งประมวลกฎหมายทรัพย์สินทางอุตสาหกรรม ซึ่งหมายถึงสถานที่ที่เกิดการกระทำอันเป็นการละเมิดนั้น ให้ระบุว่าเป็นสถานที่ตั้งของผู้ลงประกาศโฆษณาซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของกระบวนการทางเทคนิคที่นำไปสู่การแสดงโฆษณาและการตกลงซื้อขาย (รวมถึงการชำระเงิน) หรือในทางเลือกอื่น คือสถานที่ตั้งของบริษัทที่เป็นผู้บริหารจัดการเว็บไซต์นั้น ไม่ใช่สถานที่ที่การส่งมอบสินค้าเกิดขึ้นจริง

หลักกฎหมายนี้ปฏิเสธอย่างเด็ดขาดว่าสถานที่ส่งมอบสินค้าที่ซื้อทางออนไลน์ไม่สามารถใช้เป็นเกณฑ์ในการกำหนดเขตอำนาจศาลได้ ในทางตรงกันข้าม ศาลฎีกาให้ความสำคัญกับการกระทำในรูปแบบดิจิทัลของผู้ลงประกาศโฆษณาหรือผู้บริหารจัดการแพลตฟอร์มเว็บ

เกณฑ์ในการระบุศาลที่มีเขตอำนาจ

ศาลฎีกาได้กำหนดแนวทางที่ชัดเจนสำหรับการเลือกศาลที่มีเขตอำนาจ โดยระบุสถานที่ทางเลือกสองแห่งที่ชัดเจนดังนี้:

• สถานที่ตั้งของผู้ลงประกาศโฆษณา: หรือสถานที่ทางกายภาพที่บุคคลผู้เผยแพร่โฆษณาได้เริ่มกระบวนการทางเทคนิคคอมพิวเตอร์เพื่อทำให้ข้อเสนอขายปรากฏชัดเจนและอนุญาตให้เกิดการซื้อขายได้
• สถานที่ตั้งของผู้บริหารจัดการเว็บไซต์: หรือสำนักงานใหญ่ของบริษัทที่บริหารจัดการแพลตฟอร์มอินเทอร์เน็ตซึ่งเป็นที่เกิดการซื้อขายสินค้าละเมิดลิขสิทธิ์

การตีความนี้มีความต่อเนื่องอย่างสมบูรณ์กับบรรทัดฐานทางกฎหมายก่อนหน้านี้ (เช่น คำพิพากษาที่ 35056 ปี 2021 และที่ 5309 ปี 2020) ซึ่งเป็นการตอกย้ำแนวทางที่ปกป้องความแน่นอนทางกฎหมายในยุคดิจิทัล โดยหลีกเลี่ยงการกระจัดกระจายของเขตอำนาจศาลตามสถานที่จัดส่งสินค้าแต่ละแห่ง

บทสรุปและผลกระทบในทางปฏิบัติ

คำสั่งที่ 30212/2025 ของศาลฎีกาให้ความชัดเจนที่จำเป็นอย่างยิ่งสำหรับบริษัทและผู้ประกอบวิชาชีพที่ต้องปกป้องเครื่องหมายการค้าและสิทธิบัตรของตนทางออนไลน์ การตัดประเด็นสถานที่ส่งมอบสินค้าละเมิดลิขสิทธิ์ออกจากการเป็นเกณฑ์เชื่อมโยง ศาลได้ทำให้การระบุศาลที่มีเขตอำนาจง่ายขึ้น โดยยึดโยงกับองค์ประกอบที่มั่นคงและระบุได้ง่าย เช่น สถานที่ตั้งของผู้ลงประกาศโฆษณาหรือผู้ให้บริการ สำหรับเจ้าของสิทธิในทรัพย์สินทางอุตสาหกรรมที่ถูกละเมิด สิ่งนี้หมายถึงความสามารถในการวางแผนการดำเนินคดีทางกฎหมายที่ตรงจุดและมีประสิทธิภาพมากขึ้น ลดความเสี่ยงจากการคัดค้านเรื่องเขตอำนาจศาลซึ่งจะทำให้การคุ้มครองสิทธิของตนล่าช้าลงอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้