เงินบำนาญและการรวมระยะเวลาการจ่ายเงินสมทบจากต่างประเทศ: ศาลฎีกาอิตาลีสร้างความชัดเจนด้วยคำพิพากษาที่ 27195/2025

การเคลื่อนย้ายแรงงานภายในสหภาพยุโรปถือเป็นหนึ่งในความสำเร็จที่ยิ่งใหญ่ที่สุดสำหรับพลเมืองยุโรป แต่บ่อยครั้งก็นำมาซึ่งปัญหาด้านระบบราชการและประกันสังคมที่ซับซ้อน เมื่อแรงงานปฏิบัติงานในรัฐสมาชิกหลายแห่งหรือในองค์กรระหว่างประเทศ การรวบรวมประวัติการจ่ายเงินสมทบเพื่อสิทธิประโยชน์บำนาญอาจกลายเป็นเขาวงกตทางกฎหมาย ในประเด็นนี้ ศาลฎีกา (Corte di Cassazione) แผนกแรงงาน ได้เข้ามามีบทบาทผ่านคำพิพากษาสำคัญที่ 27195 ลงวันที่ 10 ตุลาคม 2025 โดยให้การตีความที่ชัดเจนและมุ่งเน้นการคุ้มครองสิทธิของแรงงาน

กรณีศึกษาและกฎหมายที่เกี่ยวข้อง: กฎหมายฉบับที่ 115 ปี 2015

คดีนี้มีที่มาจากการอุทธรณ์ของ P. A. ต่อ F. G. ซึ่งมาถึงศาลฎีกาภายหลังคำตัดสินของศาลอุทธรณ์แห่งเมืองตรีเอสเต ประเด็นสำคัญของการถกเถียงคือการบังคับใช้มาตรา 18 วรรค 3 ประโยคที่สาม ของกฎหมายฉบับที่ 115 ปี 2015 กฎหมายฉบับนี้ควบคุมสิทธิในการรวมระยะเวลาการประกันสังคมสำหรับแรงงานที่เคยปฏิบัติงานทั้งในอิตาลีและในองค์กรระหว่างประเทศ กฎหมายกำหนดห้ามการรวมระยะเวลาหากเงินสมทบดังกล่าวได้รับการ "คืนเงิน" (rimborso) อย่างไรก็ตาม การตีความคำนิยามของคำนี้ได้ก่อให้เกิดข้อสงสัยทางกฎหมายมากมาย ซึ่งเสี่ยงต่อการลงโทษผู้ที่เคยทำงานในต่างประเทศอย่างไม่เป็นธรรม

ความแตกต่างที่สำคัญระหว่างการคืนเงินและการจ่ายเงินบำนาญ

ศาลฎีกาได้พิจารณาประเด็นนี้โดยมุ่งเน้นไปที่ขอบเขตที่แท้จริงของคำว่า "การคืนเงิน" โดยอ้างอิงหลักการที่กำหนดโดยศาลยุติธรรมแห่งสหภาพยุโรป โดยเฉพาะคำพิพากษาเมื่อวันที่ 4 กรกฎาคม 2013 (คดี C-233/12) ซึ่งคุ้มครองเสรีภาพในการเคลื่อนย้ายแรงงาน นี่คือหลักกฎหมายที่ศาลฎีกาวางไว้:

ในประเด็นการทำงานของพลเมืองอิตาลีในอิตาลีและในรัฐอื่นของสหภาพยุโรป มาตรา 18 วรรค 3 ประโยคที่สาม ของกฎหมายฉบับที่ 115 ปี 2015 ซึ่งเกี่ยวข้องกับสิทธิในการรวมระยะเวลาการประกันสังคม โดยห้ามนำระยะเวลาที่สะสมไว้กับองค์กรระหว่างประเทศมาพิจารณาหากมีการคืนเงินนั้น จะต้องตีความให้สอดคล้องกับคำพิพากษาของศาลยุติธรรมแห่งสหภาพยุโรปเมื่อวันที่ 4 กรกฎาคม 2013 (คดี C-233/12) เพื่อไม่ให้เป็นการทำลายสิทธิของแรงงานในการเคลื่อนย้ายอย่างเสรีในทุกมิติ รวมถึงด้านประกันสังคม ส่งผลให้การรวมระยะเวลาการจ่ายเงินสมทบจะถูกระงับก็ต่อเมื่อมีการคืนเงินสมทบให้แก่ผู้จ่ายเงินโดยตรงเท่านั้น ไม่รวมถึงกรณีการจ่ายเงินบำนาญโดยองค์กรระหว่างประเทศตามเงินสมทบที่ได้จ่ายไป

ความแตกต่างที่ศาลวางไว้นั้นชัดเจนและมีความสำคัญอย่างยิ่ง ข้อห้ามในการรวมระยะเวลาการประกันสังคมจะมีผลก็ต่อเมื่อแรงงานได้รับเงินสมทบที่จ่ายไปคืนมาในรูปแบบของตัวเงินโดยตรงเท่านั้น ในทางกลับกัน หากองค์กรระหว่างประเทศนำเงินสมทบเหล่านั้นไปใช้เพื่อจ่ายเป็นเงินบำนาญหรือสิทธิประโยชน์ในลักษณะเดียวกัน สิทธิในการรวมระยะเวลาการประกันสังคมสำหรับส่วนของอิตาลีจะไม่สามารถถูกปฏิเสธได้ การสับสนระหว่างการจ่ายเงินบำนาญกับการ "คืนเงิน" สมทบ จะเป็นการทำลายความหมายของสิทธิในการเคลื่อนย้ายอย่างเสรี

ผลกระทบต่อแรงงานเคลื่อนย้ายและการคุ้มครองของสหภาพยุโรป

คำพิพากษานี้ถือเป็นชัยชนะครั้งสำคัญสำหรับผู้เชี่ยวชาญและลูกจ้างทุกคนที่แบ่งช่วงเวลาการทำงานระหว่างอิตาลีกับสถาบันหรือองค์กรระหว่างประเทศ ประเด็นสำคัญที่ศาลฎีกากำหนดไว้มีดังนี้:

• การคุ้มครองเสรีภาพในการเคลื่อนย้าย: กฎหมายระดับชาติไม่สามารถตีความในลักษณะที่ขัดขวางการทำงานในต่างประเทศ หรือลงโทษผู้ที่เลือกจะย้ายถิ่นฐานในด้านประกันสังคม
• ไม่ยอมรับการลงโทษซ้ำซ้อน: การได้รับเงินบำนาญจากองค์กรระหว่างประเทศไม่เท่ากับการได้รับเงินสมทบคืน ดังนั้น การรวมระยะเวลาการประกันสังคมจึงยังคงเป็นสิทธิที่ใช้ได้
• การประสานกฎหมายยุโรป: ย้ำเตือนถึงภาระหน้าที่ของผู้พิพากษาในระดับชาติที่จะต้องตีความกฎหมายภายในให้สอดคล้องกับหลักการและคำพิพากษาของศาลยุติธรรมแห่งสหภาพยุโรป

บทสรุป

ด้วยคำพิพากษาที่ 27195/2025 ศาลฎีกาได้ฟื้นฟูหลักความเสมอภาคและสามัญสำนึกทางกฎหมาย การขัดขวางการรวมระยะเวลาการจ่ายเงินสมทบสำหรับผู้ที่ได้รับเงินบำนาญจากต่างประเทศอย่างถูกต้องตามกฎหมาย ถือเป็นอุปสรรคที่ไม่เป็นธรรมต่อการเคลื่อนย้ายทางวิชาชีพ ด้วยคำพิพากษานี้ จึงเป็นการยืนยันว่ามีเพียงการถอนเงินสมทบออกมาเป็นเงินสดเท่านั้นที่จะถือเป็นการตัดสิทธิการรวมระยะเวลา ซึ่งเป็นการรับประกันความมั่นคงทางประกันสังคมที่แข็งแกร่งยิ่งขึ้นสำหรับแรงงานยุโรปทุกคน