Komentar presude br. 39341 iz 2023. godine: Uslovni otpust i nasilje prema ženama

Presuda br. 39341 od 26. juna 2023. godine, koju je donela Kasacioni sud, nudi važan osvrt na mere koje treba preduzeti prema licima koja čine krivična dela nasilja u porodici ili nasilja prema ženama. Konkretno, ona analizira obaveze lečenja predviđene članom 165, stav peti, Krivičnog zakonika, uvedenim takozvanim "Zakonom o crvenom kodu". Ovaj član utvrđuje da je uslovni otpust za ova krivična dela uslovljen učešćem u specifičnim programima reedukacije.

Obaveze lečenja iz čl. 165, stav peti, Krivičnog zakonika

Presuda pojašnjava da obaveza učešća u programima lečenja za počinioce krivičnih dela nasilja u porodici ima specijalno-preventivni karakter. To znači da se ne radi o jednostavnoj nadoknadi štete, već o intervenciji usmerenoj na sprečavanje povratništva, kroz reedukaciju subjekta uz pomoć stručnjaka. Glavni cilj je sprečavanje rizika da se takvo nasilničko ponašanje ponovi.

• Učešće mora biti u specifičnim programima za rodno zasnovano nasilje.
• Opšti programi za oporavak od zavisnosti ne smatraju se dovoljnim.
• Odbijanje benefita uslovnog otpusta je legitimno ako se ovi zahtevi ne poštuju.

Krivična dela iz "crvenog koda" nasilja u porodici ili nasilja prema ženama - Obaveze lečenja iz čl. 165, stav peti, Krivičnog zakonika - Uporedivost sa drugim obavezama reparativne prirode - Isključenje - Posledice - Učešće u opštim tretmanima protiv zavisnosti - Odbijanje benefita - Legitimnost - Činjenice. U pogledu uslovnog otpusta, obaveza učešća u programima lečenja iz čl. 165, stav peti, Krivičnog zakonika, uvedenog čl. 6, stav 1, Zakona od 19. jula 2019. br. 69 (tzv. "Crveni kod"), od kojeg zavisi priznavanje benefita u korist počinilaca krivičnih dela nasilja u porodici ili nasilja prema ženama, ima specijalno-preventivni karakter koji je potpuno drugačiji od drugih oblika reparacije predviđenih istim čl. 165, jer je usmeren na sprečavanje, kroz reedukaciju subjekta i uz pomoć stručnjaka, opasnosti od povratništva u vezi sa ovim krivičnim delima, te je legitimno odbijanje benefita u slučaju učešća u programima oporavka od zavisnosti (u ovom slučaju, toksikološke i alkoholne) koji nemaju pomenute zahteve specifičnosti.

Zaključak

Presuda br. 39341 iz 2023. godine predstavlja značajan korak u borbi protiv nasilja prema ženama, naglašavajući važnost specifičnih i ciljanih intervencija za lečenje počinilaca takvih krivičnih dela. Esencijalno je da pravni sistem nastavi da daje prioritet prevenciji povratništva, obezbeđujući da programi reedukacije budu adekvatni i relevantni. Samo na taj način će se zaista doprineti pozitivnoj promeni u društvu.