ICI i promene na nepokretnostima: Obaveza poreskog obveznika prema presudi 16421/2025

Italijanski poreski sistem je ispunjen obavezama i ispunjenjima, čije je pravilno poštovanje ključno za izbegavanje sankcija i ostvarivanje pogodnosti. Pitanje od posebnog značaja tiče se promena na nepokretnostima koje mogu uticati na iznos poreza na nepokretnosti (ICI). Po ovom pitanju, Presuda br. 16421 od 18. juna 2025. godine Kasacionog suda (Rv. 675185-01) pruža suštinsko pojašnjenje, ponovo naglašavajući važnost marljivosti poreskog obveznika u obaveštavanju poreskog organa.

Normativni kontekst ICI i promene

Porez na nepokretnosti (ICI), prethodnik IMU i TASI, opterećivao je vlasništvo ili druga stvarna prava na nepokretnostima. Njegovo utvrđivanje bilo je povezano sa karakteristikama nepokretnosti i subjektivnom situacijom poreskog obveznika. Objektivne promene (strukturne modifikacije) ili subjektivne promene (prenos vlasništva) mogle su dovesti do drugačijeg iznosa poreza, često u korist poreskog obveznika. D.Lgs. 30. decembra 1992. br. 504, čl. 10, i naknadne izmene, uvek su zahtevali prijavu nepokretnosti i pripadajućih promena. Ključna tačka, kako je istakla jurisprudencija, javlja se kada ove promene, iako povoljne, nisu spontano prijavljene.

Presuda 16421/2025: Osnovni princip za poreskog obveznika

Odluka Kasacionog suda, u sporu između P. D. S. i C. Z., odbila je žalbu protiv odluke Suda za poreske sporove II stepena Emilije-Romanje. Pitanje se ticalo tereta prijavljivanja promena na nepokretnostima koje dovode do smanjenja poreza. Kasacioni sud, u skladu sa prethodnim istovetnim presudama, ponovio je ključni princip lokalnog poreskog prava.

U pogledu poreza na nepokretnosti, čl. 37, stav 53, zakonskog dekreta br. 223 iz 2006. godine, konvertovanog u zakon br. 248 iz 2006. godine, sačuvana je obaveza prijavljivanja subjektivnih i objektivnih promena koje utiču na utvrđivanje poreza na već prijavljene nepokretnosti i koje dovode do smanjenja poreza, a koje Opština ne može saznati službenim putem, tako da u tim slučajevima poreski organ nije dužan da utvrđuje događaje koji idu u korist poreskog obveznika, kome, u odsustvu prijave, koja se ne može nadoknaditi eventualnim oblicima objavljivanja, ne može biti priznata nikakva korist.

Ova maksima je od izuzetne važnosti. Sud pojašnjava da, čak i ako promena na nepokretnosti dovede do smanjenja ICI (ili sličnog poreza), poreski obveznik ima eksplicitnu obavezu da je prijavi. Zakonski dekret br. 223 iz 2006. godine precizirao je da za promene koje smanjuju porez i koje Opština ne može lako saznati službenim putem, teret prijavljivanja u potpunosti pada na građanina. Opština nije dužna da proaktivno "istražuje" kako bi otkrila događaje koji idu u korist poreskog obveznika. Neprijavljivanje, čak i ako je promena objektivno povoljna, sprečava priznavanje bilo kakve koristi, a ovo važi čak i ako je promena bila "objavljena" negde drugde (npr. u notarskim aktima), ne zamenjujući traženu specifičnu poresku prijavu.

Praktični saveti za izbegavanje neprijatnosti

Presuda 16421/2025 naglašava princip poreske samoodgovornosti. Za poreske obveznike, to se prevodi u preciznu pažnju u upravljanju svojom nepokretnom imovinom:

• Stalno praćenje: Redovno proveravati karakteristike nepokretnosti i poreske pozicije.
• Blagovremeno prijavljivanje: Obavestiti poreski organ o svakoj promeni koja utiče na obračunati porez, posebno onih koje dovode do smanjenja.
• Ne oslanjati se na službu: Opština nije dužna da zna sve promene niti da postupa službenim putem radi priznavanja pogodnosti. Inicijativa je na poreskom obvezniku.
• Čuvanje dokaza: Čuvati dokaze o izvršenoj prijavi (priznanice, protokole) kako bi se dokazalo ispunjenje obaveze u slučaju spora.

Neprijavljivanje ove promene, kako je pojasnio Kasacioni sud, povlači gubitak bilo kakve poreske koristi povezane sa promenom, čineći poresko opterećenje težim za nepažljivog poreskog obveznika.

Zaključci: Poreska marljivost je dužnost

Presuda br. 16421 iz 2025. godine predstavlja jasno upozorenje: poreska marljivost je neophodna dužnost. Nije dovoljno da je došlo do promene na nepokretnosti; specifična prijava poreskom organu garantuje poreskom obvezniku pravo da uživa poreske olakšice. U složenom poreskom sistemu, oslanjanje na stručne pravne i poreske savete je najmudriji izbor za navigaciju kroz obaveze i osiguravanje potpunog poštovanja propisa, izbegavajući neprijatne posledice.